Yo Paralu Dibuek Karatu Urang Minang

Kato lain untuak manyabuikan etnis Minang adolah ‘urang minang’ atau ‘urang awak’. Istilah tu samo padeknyo kalau wak manyabuik rang Palembang jo istilah ‘wong kito galo’ atau ‘halak hita’ untuak urang batak.

Dek ulah zaman kini ko apo sajo bisa dipabuek urang, tamasuak  maniru-niru caro mengecek, maniru caro bapakaian, lah sulik wak manakok ma nan asli ma nan palasu. Jadi ado tanyo ciek nan takilan-kilan di hati: “Baa caro mauji urang awak asli jo urang awak tiruan?”

Bisa sajo dek lah lamo tingga di nagari awak, nyo lah co rang awak sajo. Bahaso, langgam, caro bapakaian, tingkah lakunyo lah takah rang awak bana. Padohal nyo ndak rang awak bagai doh.

Jadi baa kiro-kiro dek sanak untuak manantukan paja tu rang awak atau bukan?

Co wak cubo uji ciek-ciek supayo dapek jawek nan padek untuak manantukan si anu urang awak atau bukan urang awak.

Nan partamo, wak tanyo dulu namonyo. Kalau namonyo pakai ‘al’ di balakangnyo, misalnyo Syafrizal, Afrizal, Amrizal, Busrinal dan sabagainyo. Ampia bisa ditakok, urang tu adolah urang Minang. Tu namo nan katuju dek rang gaek wak saisuak maagianh namo anaknyo. Namo-namo nan pakai ‘al’ tu sabana sambuah, tiok nagari pasti ado. Sahingga bisa dijadikan tando bahaso inyo rang awak.

Jaman kini, namo-namo anak rang Minang lah ndak nampak ciri khas nyo lai. Lah pakai Robert, James, Franky atau ba-arab-arab an bagai, Abdul, Ahmad, atau mamakai namo nabi. Ndeh, kalau mantun, lah susah wak manakok apokah inyo rang awak atau bukan? Baa dek baitu? Sabab namo-namo tu lah mendunia, dipakai dima-dima nyo dek manusia. Kadang rang awak lah pakai namo rang Jawa bagai, Medianto, Rusdianto, Prayitno. Iko mungkin dek pangaruah maso sasudah bagolak PRRI saisuak. Rang awak ado nan malu mangaku Minang mako dipakailah namo Jawa untuak anak-anaknyo. Alasan lain supayo ndak saik mancari karajo di Jawa. Kalau namo Sunda nan umum sarupo Asep, Cecep, yo ndak banyak dipakai untuak namo anak dek rang awak sasudah bagolak PRRI tu doh.

Mako dapek kasimpulan kaji, dari namo sajo lun tantu bisa tarang lai apokah nyo rang awak atau indak. Mari wak cubo pakai caro kaduo, wak tanyokan dari ma asanyo atau kampuangnyo dima. Rang awak kalau batamu samo rang awak di rantau pasti batanyo:

“Dima kampuang?”

“Di Kiktenggi”

“Dimanyo di Kiktenggu tu, wak Kik Tenggi lo mah”

“O awak di Baso”

Jadi ndak langsuang nyo jawek kampuang nan sabananyo doh, nyo jawek kota nan paliang mudah dikana. Cuma caro menyigi rang awak melalui kampuangnyo ko, lun tantu lo jadi caro nan tapek lai. Kan bisa sajo nyo mangaku-ngaku se dari Padang Panjang, dari Solok, dari Sianok, dari Pikumbuah.

Ado caro barikuik, tanyo sajo pakai bahaso Minang, kalau indak bisa nyo manjawek, pasti indak rang awak tu doh. Eh, tapi mbek cah, baa kalau nyo lah lamo tingga di Solok, sudah tu lah santiang se nyo pakai bahaso Minang Solok. Atau sabaliaknyo, inyo iyo sabana Minang tulen, tapi dek sajak lahia di Purworejo, mako sabana ndak mangarati stek juo nyo bahaso Minang. Rang gaeknyo ndak lo maaja anaknyo babahaso Minang.

Walhasil, pakai caro  batanyo jo bahaso Minang, alun tantu bisa mambuek sahiah si Anu adolah urang Minang atau bukan.

Tu baa aka lai?

Iyo, saabih aka, tanya se sukunyo lai. Lah pasti kalau rang Minang sarupo jo rang Batak nan pakai marga, mako rang Minang pakai suku. Koto, Piliang, Chniago, Jambak, Bendang, Pisang dan sabagainyo. Nyampang ndak  bisa nyo manyabuikkan sukunyo, bukan urang awak nyo tu. Urang subarang, urang manompang tu mah.

Tapi mbek cah, jan capek picayo se. Samo jo batanyo soal kampuang tadi, kan bisa lo nyo mangaku-ngaku se sukunyo Caniago, atau Koto. Mungkin nyo mangatui saketek banyak soal persukuan ko dek lamo tinggai di Pikumbuh misalnyo.

Dek urang bisa baduto, bisa mengicuah untuk babagai kaparaluan, mako pasti lun bisa dikatokan bahwa rang Minang bisa dikatahui asli atau indak dari iyo pakai suku atau indak nyo katiko ditanyo.

Tapi pakaro suku kalau kito ragu, tadi bisa kito lanjuikan mananyokan sia datuaknyo, apo kalarasannyo Koto Piliang atau Bodi Caniago, kampuang dari luhak mano, rumah gadangnyo pakai anjuang atau indak. Sampai batanyo namo-namo tampek nan spesifik di kampuang nan diakuinyo sabagai kampuangnyo. Kalau nyo lancar manjawek bahkan jo bahaso Minang nan pasiah lo, ampia bisa dipastikan nyo rang Minang.

Tapi baa kalau itu carito sajo, dek pandai tukang karang, rancak curito elok lah kaba. Padohal nan fakta sabananyo  bisa sajo nyo mangicuah manjwek tanyo.  Kalau jawek ateh tanyo iko di kicuah juo, iyo sabana bapinyakik nan ditanyo, pinyakik kicuah-duto. Kalau main kicuah ko, ciek se ubeknyo, pai wak ka nagarinyo. Wak tanyo sasok jaraminyo, pandam pakuburan, batanyo ka pusek jalo pumpunan ikan bana, ka mamak kaumnyo:

“Bari luruih mbo batanyo, si Anu ntun yo kamanakan mamak tu?”

“O…anak tek Piah nan di hilia? Iyo mah, nakan mbo bana mah”

Nah, itu kan jaleh.

Walaupun indak ado catatan nan tatulih, tapi jo  jajak lisan tu dapek dikatahui nyo urang Minang atau indak. Kok nan paralu juo nan tatulih, biasonyo tiaok kaum punyo ranji nan dibuek basamo-samo. Tantu ado namo masiang-masiang anak kamanakan dalam kaum tu.

Mako ado nan takana-kana, takilan-kilan di hati, baraso lah paralu kini rang Minang ko dicacah, atau dibilang ciek-ciek. Bara bana banyak rang Minang ko nan sabananyo. Kalau Warga Negera Indonesia (WNI) dapek dibuktikan jo Karatu Panduduak. Kan lah paralu lo wak adokan Karatu Urang  Minang, ndak?

Baa gak ati angku-angku niniak mamak, cadiak pandai, bundo kanduang dalam nagari, lai suai wak tu kalau mulai kini wak mulai mambuek Karatu Urang Minang?

Tinggalkan Komentar

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *


Scroll to Top